Dossier: Kroatië

Kroatië wordt waarschijnlijk de achtentwintigste lidstaat van de Europese Unie. Op dit moment ronden vertegenwoordigers van de Europese Unie en Kroatië de onderhandelingen af. Daarna moeten de parlementen van de zevenentwintig EU-landen én de Kroatische bevolking hun goedkeuring geven.

	Lees alle nieuwsartikelen uit dit dossier
	Dossierhouder: Marije Cornelissen

Hieronder staat in beknopte vorm een overzicht van het toetredingsproces van Kroatië.

29 oktober 2001 – Stabilisatie- en Associatie-overeenkomst

Kroatië ondertekent de Stabilisatie- en Associatie-overeenkomst met de Europese Unie. Dit is een akkoord op maat, in 2000 ingevoerd voor de landen van de Westelijke Balkan die er nog niet aan toe waren om kandidaat-lidstaat te worden. In de overeenkomst staat dat de Balkanlanden hervormingen doorvoeren op het gebied van politiek, economie, handel en mensenrechten.

21 februari 2003 – Aanvraag EU-lidmaatschap

Kroatië dient haar officiële aanvraag in om lid te worden van de Europese Unie. Elk Europees land kan om toetreding verzoeken mits het de 'Europese beginselen' in acht neemt. Deze beginselen beschrijven de gedeelde waarden van de EU-lidstaten en vormen de basis van de Europese Unie: vrijheid, democratie en respect voor mensenrechten, fundamentele vrijheden en de rechtstaat.

Na de aanvraag van het lidmaatschap krijgt Kroatië de status van aspirant-lidstaat. Het land moet aanpassingen uitvoeren om te voldoen aan de Kopenhagen-criteria. Het land komt als aspirant-lidstaat in aanmerking voor pre-toetredingssteun.

18 juni 2004 – Behalen kandidaatstatus

Op advies van de Europese Commissie bepalen de Europese regeringsleiders en het Europees Parlement in juni 2004 dat Kroatië kandidaat-lidstaat wordt. Het land vordert goed en voldoet volgens de Europese Commissie aan de Kopenhagen-criteria en aan de voorwaarden vanuit de Stabilisatie- en Associatie-overeenkomst. Toenmalig GroenLinks-Europarlementariër Joost Lagendijk gaat akkoord met de nieuwe status van Kroatië, maar geeft tegelijkertijd aan dat de Kroatische regering wel de positie van de Servische minderheid moet verbeteren en moet blijven samenwerken met het Joegoslavië-tribunaal. (Nieuwsartikel: Kroatië wordt kandidaat-lidstaat)

3 oktober 2005 – Start EU-toetredingsonderhandelingen

Op 3 oktober 2005 gaan de EU-toetredingsonderhandelingen van start, de gestelde criteria zijn volgens de Europese regeringsleiders naar behoren vervuld. De Europese Commissie voert een screening uit waarin zij nagaat aan welke van alle EU-wetten (het acquis) Kroatië nog moet voldoen. Daarna verdeelt de Europese Commissie de onderhandelingen in verschillende hoofdstukken, in totaal vijfendertig, die alle rechtsgebieden van de Europese Unie dekken.

In bijeenkomsten tussen Kroatië en vertegenwoordigers van Europese Unie wordt per hoofdstuk nagegaan of er aan de voorwaarden is voldaan. Voorbeelden zijn het aannemen van antidiscriminatiewetten en het opzetten van een instantie als de ombudsman. Kroatië krijgt meer pre-toetredingssteun om te helpen met het behalen van de voorwaarden.

Aanvankelijk stond het begin van de onderhandelingen met Kroatië een half jaar eerder gepland, maar de Europese regeringsleiders stelden de start uit omdat Kroatië te weinig samenwerkte met het Joegoslavië-tribunaal. Na het opsporen en uitleveren van oorlogsmisdadiger Ante Gotovina op 3 oktober 2005 voldeed Kroatië volgens het tribunaal aan haar inspanningsverplichting. De onderhandelingen gingen nog dezelfde dag van start.

30 juni 2011 – Afronding EU-onderhandelingen

De Europese Commissie geeft haar toestemming om de laatste vier hoofdstukken te sluiten. Na zes jaar worden de toetredingsonderhandelingen hiermee officieel afgesloten. Kort voor de afronding van de onderhandelingen, in een gezamenlijk rapport, uitten Kroatische maatschappelijke organisaties hun zorgen over de vooruitgang van Kroatië op gebied van justitiële hervorming, corruptiebestrijding en fundamentele rechten (hoofdstuk 23). Kroatië zou nog niet voldoen aan de voorwaarden om deze hoofdstukken te sluiten. Vooral op gebied van implementatie van nieuwe wetten schort er nog teveel. GroenLinks-Europarlementariër Marije Cornelissen deelt deze zorg en pleit voor een monitorcommissie tot aan de toetredingsdatum waarin de Europese Commissie nauwgezet de voortgang op deze gebieden volgt en intensief samenwerkt met het Kroatische parlement en maatschappelijke organisaties (Nieuwsartikel: EU moet vinger aan de pols houden in Kroatië)

December 2011 – Tekenen verdrag en referendum in Kroatië

Begin december 2011 zullen het Europees Parlement en de Raad van Ministers het toetredingsverdrag beoordelen. Bij goedkeuring door het Europarlement en de Raad kan Kroatië tekenen en moet er binnen dertig dagen een referendum onder de Kroatische bevolking worden gehouden. Als laatste stap moet het verdrag door alle zevenentwintig nationale parlementen goedgekeurd worden. Na ratificatie van het verdrag door alle EU-lidstaten treedt Kroatië officieel toe. Vermoedelijk duurt dit ongeveer anderhalf jaar, waarmee op 1 juli 2013 Kroatië officieel hoopt toe te treden.

1 juli 2013 – Toetreding van Kroatië tot de Europese Unie

Wanneer de meerderheid van de Kroaten, alle Europese instellingen en de zevenentwintig nationale parlementen akkoord gaan, treedt Kroatië naar verwachting medio 2013 als achtentwintigste lidstaat toe tot de Europese Unie. Tot de daadwerkelijke toetreding en onder het waakzame oog van de Europese Commissie moet Kroatië blijven werken aan gebieden waarop nog vooruitgang geboekt moet worden, zoals hoofdstuk 23.