Schengen

Paspoort

"Paspoort, alstublieft. Heeft u iets aan te geven?" Nog geen twintig jaar geleden kon je tot stilstand gemaand worden door een douanier als je van Nederland naar Duitsland reed. Met de komst van de interne markt in 1993 werden de grenscontroles op goederen overbodig: je hoefde je kofferbak niet meer te openen voor de douane. Twee jaar later traden de akkoorden gesloten in het Luxemburgse plaatsje Schengen in werking en verdwenen ook de personencontroles: je kon je paspoort op zak houden. De grensposten werden gesloopt.

‘Schengen’ was aanvankelijk een intergouvernementele afspraak, los van de EU, tussen de landen die bereid waren de controles aan hun onderlinge grenzen op te heffen, de controles aan de buitengrenzen te versterken en gezamenlijk visa te verstrekken aan vreemdelingen. Sinds 1997 staan de bepalingen van Schengen in het EU-verdrag en maken ze deel uit van de EU-wetgeving.

Opt-out voor VK en Ierland

Een aantal lidstaten heeft een opt-out en hoeft niet mee te doen aan delen van de Schengen-samenwerking. Zo handhaven het Verenigd Koninkrijk en Ierland de personencontroles aan hun grenzen. De twee jongste lidstaten, Roemenië en Bulgarije, mógen nog niet meedoen: ze moeten eerst bewijzen dat ze de controle aan de buitengrens op orde hebben. Daarnaast zijn er níet-lidstaten die wél meedoen aan Schengen, zoals Noorwegen, IJsland en Zwitserland.

Het Schengen Informatiesysteem dient ter ondersteuning van de buitengrensbewaking. In deze databank staan, naast miljoenen gestolen auto’s, ook meer dan een miljoen ongewenste vreemdelingen. De registratie gebeurt lang niet altijd zorgvuldig. Vaak horen mensen pas dat ze niet welkom zijn in het Schengen-gebied als ze al bijna in het vliegtuig zitten.